Samochód w spółce na estońskim CIT: kiedy wydatki na auto zwiększają podatek

Za co płaci się ryczałt od dochodów spółek

Ryczałt od dochodów spółek, nazywany estońskim CIT, nie jest podatkiem od bieżącego zysku. Opodatkowaniu podlegają dochody wymienione w art. 28m ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, między innymi zysk wypłacony wspólnikom. Przy samochodzie znaczenie mają dwie inne kategorie: ukryte zyski (ust. 1 pkt 2) oraz wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą (ust. 1 pkt 3).

Ukryte zyski to świadczenia — pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne albo częściowo odpłatne — wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, których beneficjentem jest wspólnik albo podmiot z nim lub ze spółką powiązany (art. 28m ust. 3). Za powiązanie w tym rozdziale ustawy wystarcza już 5 % udziałów lub praw (art. 28c pkt 1).

Dlatego samochód używany prywatnie przez wspólnika albo przez członka zarządu, który jest wspólnikiem lub osobą z nim powiązaną, jest typowym ryzykiem: takie korzystanie jest świadczeniem na rzecz osoby uprawnionej do zysku. Jeżeli z auta korzysta osoba, która nie jest ani wspólnikiem, ani podmiotem powiązanym — na przykład pracownik — przesłanka z definicji ukrytych zysków nie jest spełniona. Jak takie przypadki ocenia Naczelny Sąd Administracyjny, opisujemy niżej w części o orzecznictwie.

Reguła 50 %

Ustawa zawiera dwie symetryczne reguły dotyczące wydatków i odpisów amortyzacyjnych związanych z używaniem samochodów osobowych, a także innych składników majątku:

• Do ukrytych zysków nie zalicza się takich wydatków w pełnej wysokości, gdy składnik jest wykorzystywany wyłącznie na cele działalności, oraz w wysokości 50 %, gdy nie jest wykorzystywany wyłącznie w działalności (art. 28m ust. 4 pkt 2).
• Do wydatków niezwiązanych z działalnością nie zalicza się ich na tych samych zasadach (art. 28m ust. 4a).

W praktyce oznacza to, że gdy z auta w sposób mieszany korzysta wspólnik albo osoba z nim powiązana, połowa wydatków i odpisów na samochód wchodzi do dochodu opodatkowanego ryczałtem jako ukryty zysk. Przy użytku wyłącznie służbowym z tego tytułu dochodu nie ma. Pięćdziesiąt procent nie jest stawką podatku, tylko częścią wydatków zaliczaną do podstawy; od niej liczy się ryczałt według stawki 10 % albo 20 %.

Samochód osobowy w rozumieniu ustawy to pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkami dla niektórych pojazdów ciężarowych i specjalnych (art. 4a pkt 9a).

Kto musi udowodnić użytek służbowy

Ciężar dowodu, że składnik majątku jest wykorzystywany wyłącznie na cele działalności, spoczywa na podatniku (art. 28m ust. 5). Ustawa nie wskazuje jednego obowiązkowego dokumentu, ale dostarcza wzorca: ustawa o VAT uznaje pojazd za wykorzystywany wyłącznie do działalności, jeżeli sposób jego używania, określony zwłaszcza w zasadach używania ustalonych przez podatnika i potwierdzony ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza użycie prywatne (art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT).

Na potrzeby kosztów uzyskania przychodów ustawa o CIT zawiera domniemanie: jeżeli podatnik nie prowadzi ewidencji przebiegu z art. 86a ust. 4 ustawy o VAT, uznaje się, że samochód osobowy jest wykorzystywany także do celów prywatnych (art. 16 ust. 5f ustawy o CIT).

Ewidencja przebiegu powinna zawierać (art. 86a ust. 7 ustawy o VAT):

• numer rejestracyjny pojazdu oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia ewidencji,
• stan licznika na początek, na koniec każdego okresu rozliczeniowego i na dzień zakończenia ewidencji,
• przy każdym użyciu: kolejny numer wpisu, datę i cel wyjazdu, trasę (skąd — dokąd), liczbę kilometrów oraz imię i nazwisko kierującego — wpis potwierdzany przez podatnika na koniec okresu,
• liczbę przejechanych kilometrów na koniec każdego okresu rozliczeniowego.

Jeżeli pojazd udostępnia się osobie, która nie jest pracownikiem spółki — na przykład członkowi zarządu powołanemu bez umowy o pracę — wpis robi osoba udostępniająca pojazd i obejmuje datę i cel udostępnienia, stan licznika w dniu wydania i zwrotu oraz imię i nazwisko osoby, której pojazd udostępniono (art. 86a ust. 8).

Dla pojazdów używanych wyłącznie w działalności składa się naczelnikowi urzędu skarbowego informację VAT-26 do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszego wydatku na pojazd (art. 86a ust. 12). Spóźniona informacja oznacza, że pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie w działalności dopiero od pierwszego dnia miesiąca jej złożenia (ust. 13), a zmianę sposobu używania trzeba zgłosić do końca miesiąca, w którym nastąpiła (ust. 14).

Orzecznictwo i interpretacje

Wspólnik bez ewidencji przebiegu. W interpretacji indywidualnej z 21 sierpnia 2026 r. (nr 0111-KDIB2-1.4010.194.2022.9.ED), wydanej ponownie po wyrokach sądów administracyjnych, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że ewidencja przebiegu pojazdu umożliwiłaby wykluczenie prywatnego użytku samochodu przez wspólników, a — jak napisał — „w przypadku jej braku, 50% kosztów dotyczących samochodów osobowych stanowi dochód z tytułu ukrytych zysków”. W tej sprawie dotyczyło to wyłącznie samochodów używanych przez wspólnika i osobę z nim powiązaną. Interpretacja indywidualna wiąże tylko w sprawie wnioskodawcy, ale pokazuje sposób rozumowania organu.

Pracownik, który nie jest wspólnikiem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2026 r. (sygn. akt II FSK 693/23), podzielając wcześniejsze wyroki z 15 października 2025 r. (II FSK 145/23) i z 20 listopada 2025 r. (II FSK 397/23), uznał, że gdy samochód w sposób mieszany użytkuje pracownik niebędący wspólnikiem ani osobą z nim powiązaną, wydatki na ten samochód nie są ani ukrytym zyskiem, ani wydatkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą, a stosowanie w takiej sytuacji analogii na niekorzyść podatnika jest niedopuszczalne. Sąd zaznaczył przy tym, że przepis art. 28m ust. 4a o wydatkach niezwiązanych z działalnością obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2023 r. — wyroki dotyczyły stanu prawnego sprzed tej daty. Jak ust. 4a wpływa na samochody używane przez pracowników w obecnym stanie prawnym, warto śledzić w kolejnych orzeczeniach i interpretacjach.

Kiedy i ile się płaci

Dochód z ukrytych zysków i z wydatków niezwiązanych z działalnością ustala się w miesiącu, w którym wykonano świadczenie albo poniesiono wydatek (art. 28n ust. 1 pkt 2). Ryczałt od niego wpłaca się do 20. dnia następnego miesiąca (art. 28t ust. 1 pkt 4). Stawka wynosi 10 % u małego podatnika i u podatnika rozpoczynającego działalność oraz 20 % u pozostałych (art. 28o ust. 1). Dochody te wykazuje się w rocznej deklaracji CIT-8E, składanej do końca trzeciego miesiąca następnego roku podatkowego (art. 28r ust. 1).

Skutek po stronie osoby, która jeździ

Prywatne korzystanie z samochodu spółki może też być przychodem osoby, która z niego korzysta — wartością nieodpłatnego świadczenia (art. 11 ust. 1 ustawy o PIT). U pracownika wartość tę ustala się ryczałtem: 250 zł miesięcznie dla samochodu o mocy silnika do 60 kW oraz pojazdu elektrycznego lub wodorowego i 400 zł dla pozostałych (art. 12 ust. 2a ustawy o PIT). Ryczałt ten dotyczy pracowników; u wspólnika albo członka zarządu bez umowy o pracę wartość świadczenia ustala się na zasadach ogólnych. Który przepis ma zastosowanie w konkretnej spółce, zależy od tytułu, na jakim dana osoba korzysta z auta.

Dokumenty, które warto mieć dla każdego samochodu w spółce

• Zasady używania pojazdu ustalone w spółce — kto może nim kierować, w jakim celu, gdzie pojazd jest przechowywany.
• Ewidencję przebiegu pojazdu z elementami z art. 86a ust. 7, a przy osobie niebędącej pracownikiem — z wpisem z art. 86a ust. 8.
• Potwierdzenie złożenia informacji VAT-26 i jej aktualizacji przy zmianie sposobu używania.
• Dokument wskazujący, kto korzysta z auta: wspólnik, osoba powiązana, członek zarządu albo pracownik.
• Faktury i dowody zapłaty za paliwo, serwis, ubezpieczenie, leasing albo najem oraz zestawienie odpisów amortyzacyjnych.
• Miesięczne zestawienie kwot zaliczonych do dochodu z ukrytych zysków albo z wydatków niezwiązanych z działalnością i potwierdzenia wpłat do 20. dnia następnego miesiąca.

Żaden z tych dokumentów sam nie przesądza sprawy — rozstrzyga rzeczywisty sposób używania samochodu, a jego wykazanie należy do spółki.

Stan prawny na 24 września 2026 r. Podstawa: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 554), ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 775), ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 592).