Estoński CIT w praktyce, lekcja 1: kiedy spółka płaci ryczałt

Na czym polega ryczałt

Ryczałt od dochodów spółek, nazywany potocznie estońskim CIT, reguluje rozdział 6b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 28c–28t). Spółka, która go wybrała, nie płaci podatku na zasadach ogólnych (art. 28h ust. 1). Opodatkowaniu podlega nie bieżący zysk, lecz dochód wymieniony w art. 28m ust. 1 — w uproszczeniu wartość, która opuszcza spółkę albo zostaje przeznaczona dla wspólników. Ryczałt obejmuje cztery kolejne lata podatkowe i przedłuża się na następne cztery, chyba że spółka zrezygnuje z niego w deklaracji za ostatni rok (art. 28f).

Sześć rodzajów dochodu

Ustawa wymienia (art. 28m ust. 1):

1. Podzielony zysk — zysk netto z lat ryczałtu przeznaczony uchwałą do wypłaty wspólnikom albo na pokrycie strat sprzed ryczałtu; tak samo traktuje się zaliczkę na poczet dywidendy (ust. 2).
2. Ukryte zyski — świadczenia na rzecz wspólników i osób z nimi powiązanych inne niż dywidenda (lekcja 2).
3. Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą — ustawa nie podaje ich definicji.
4. Dochód ze zmiany wartości składników majątku — przy łączeniu, podziale, przekształceniu albo wniesieniu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części aportem.
5. Dochód z tytułu zysku netto — zysk z lat ryczałtu, który nie został podzielony; rozlicza się go po zakończeniu ryczałtu.
6. Nieujawnione operacje gospodarcze — przychody i koszty, które według przepisów o rachunkowości powinny były trafić do wyniku roku, a nie trafiły.

Kiedy ustala się podstawę

Art. 28n ust. 1 przewiduje dwa rytmy. Dochód z podzielonego zysku ustala się w roku podatkowym, w którym podjęto uchwałę o podziale albo pokryciu wyniku, a dochód z zysku netto — w roku zakończenia ryczałtu. Dochód z ukrytych zysków i z wydatków niezwiązanych z działalnością ustala się natomiast w miesiącu, w którym wykonano świadczenie albo dokonano wypłaty lub wydatku. Rocznie ustala się też dochód z nieujawnionych operacji gospodarczych, a miesięcznie — dochód ze zmiany wartości składników majątku. Dla zarządu oznacza to dwa kalendarze: roczny dla dywidendy i miesięczny dla wszystkiego, co trafia do wspólników poza dywidendą.

Stawki

Ryczałt wynosi 10 % podstawy u małego podatnika i u podatnika rozpoczynającego działalność oraz 20 % u pozostałych (art. 28o ust. 1). Małym podatnikiem jest spółka, której przychód ze sprzedaży wraz z VAT nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 000 000 euro, przeliczonej po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku, w zaokrągleniu do 1000 zł (art. 4a pkt 10). Rokiem podatkowym jest w ryczałcie rok obrotowy (art. 28e ust. 1). Gdy pokrywa się on z kalendarzowym, o stawce na 2026 r. decyduje przychód za 2025 r.: kurs z 1 października 2025 r. wynosił 4,2586 zł, co daje próg 8 517 000 zł.

Pytania sprawdzające

1. Czy zysk, który zostaje w spółce, jest opodatkowany ryczałtem w roku, w którym go wypracowano? Odpowiedź: Nie, bo dochód powstaje dopiero wtedy, gdy uchwała przeznaczy zysk do wypłaty wspólnikom albo na pokrycie strat sprzed ryczałtu, albo po zakończeniu ryczałtu (art. 28m ust. 1 pkt 1 i 5).
2. Jaka stawka dotyczy spółki, która nie jest małym podatnikiem ani podatnikiem rozpoczynającym działalność? Odpowiedź: Stawka wynosi 20 % podstawy opodatkowania (art. 28o ust. 1 pkt 2).

Orzecznictwo i interpretacje

Objaśnienia Ministra Finansów. W objaśnieniach podatkowych z 23 grudnia 2021 r. („Przewodnik do ryczałtu od dochodów spółek”) Minister Finansów opisał sens tego rozwiązania słowami: „Istotą przyjętego modelu jest odroczenie opodatkowania dystrybuowanego zysku do dnia podjęcia uchwały o przeznaczeniu tego zysku i wypłat równoważnych takiej dystrybucji.” Objaśnienia opisują przepisy w brzmieniu z końca 2021 r.; tam, gdzie ustawa zmieniła się później, rozstrzyga jej obecny tekst.

Wydatki niezwiązane z działalnością. W interpretacji indywidualnej z 25 sierpnia 2026 r. (nr 0111-KDIB1-3.4010.478.2026.1.ZK) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zauważył: „Z przepisów ustawy o CIT nie wynika wprost jakiego rodzaju wydatki mogą być uznane za dochód z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą.” Organ sięgnął więc do potocznego znaczenia tego pojęcia i do podobieństwa z wydatkami, których nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów. Interpretacja indywidualna wiąże tylko w sprawie wnioskodawcy.

Stan prawny na 24 września 2026 r. Podstawa: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 554).